Ik werkte onlangs samen met een trainer die mij voorafgaand aan de training vertelde dat zijn deelnemers vrijwel nooit met een acteur willen oefenen.
En dat als hij ze vraagt een casus te bedenken, bijna niemand dat doet. Hoe dat kon? Hij had werkelijk geen idee. Maar ik merkte al snel waardoor het kwam.
Alles wat je aandacht geeft groeit.
Na mijn introductie over het werken met een trainingsacteur, vroeg de trainer aan de groep wie er een casus had. Twee mensen gaven aan dat ze wel een situatie hadden die ze wilden oefenen. De andere drie mompelden dat ze niet echt iets wisten.
De trainer zei vervolgens tegen deze drie deelnemers dat ze toch echt een situatie moesten bedenken. Hij probeerde hen ervan te overtuigen dat ze zonder casus echt niet konden oefenen. Dus of ze er nu eentje wilden verzinnen.
Dat hielp niets. Sterker nog, de weerstand werd alleen maar groter. Want n van hen gaf daarna aan helemaal niet te willen oefenen. Omdat het toch niet echt was. En ging vervolgens demonstratief met zijn armen over elkaar zitten. Waarop zijn buurvrouw zei: Ik wil eigenlijk ook geen rollenspel met de acteur doen.
Door zich vooral te richten op de mensen die niet wilden, werd de weerstand in deze groep steeds groter. Nog voor er n rollenspel was gedaan, deed bijna de helft van de groep al niet meer mee. En niemand wilde meer als eerste.
Wat doe je wel?
Wanneer je vraagt wie er een casus heeft en wil beginnen, is er altijd wel iemand die als eerste wil.
Altijd? Ja, altijd!
Het kan soms even duren, maar wacht dan gewoon even rustig af en kijk de groep rond. Er is altijd wel een deelnemer die zegt: Ik wil wel als eerste. Al is het soms alleen maar om er vanaf te zijn.
Beloon dit (“fijn dat je als eerste wilt) en ga dan direct met deze deelnemer aan de slag.
Maak hierbij ook gebruik van de acteur. Die is er niet voor niets. Jullie zijn samen verantwoordelijk voor de training. Dus betrek ook de acteur bij het uitvragen van de situatie van het eerste rollenspel.
Je zult zien: nadat het eerste rollenspel is gespeeld, wil er altijd nog wel iemand. Iedereen heeft dan namelijk met eigen ogen kunnen zien hoe de acteur werkt. Wat een rollenspel met een acteur nou precies inhoudt. En hoe deze acteur werkt.
Voor de deelnemers die nog nooit met een acteur hebben gewerkt is dat heel erg prettig. Zij hebben geen ervaring met het werken met een trainingsacteur, maar hebben er meestal wel een beeld bij. En dat is vaak niet bepaald een positief beeld.
Hebben ze de acteur een keer aan het werk gezien, dan zien ze dat het toch wel meevalt. Ze zien dat degene die net geoefend heeft, er veel van geleerd heeft. En blij is dat hij een rollenspel gedaan heeft.
Ook voor de mensen die al wel ervaring met een rollenspel hebben, is het fijn om eerst te zien hoe deze acteur werkt. Dat werkt vaak drempelverlagend.
Voor veel mensen blijft een rollenspel met een acteur heel erg spannend. Dat realiseer ik me heel goed. Leg daarom de focus op de mensen die wel willen en ga daarmee aan de slag. Dan krijg je over het algemeen de hele groep mee is mijn ervaring.
Ik ben benieuwd hoe jij dat doet. Hoe zorg jij dat de groep met de acteur wil oefenen? Ik hoor het graag! Klik hiervoor op ‘reacties’.
Foto: Selma Foeken
Gerelateerde artikelen
- Hoe lang duurt een rollenspel?
- Rollenspel saai? Hoezo?!
- 5 redenen om het rollenspel door een trainingsacteur te laten spelen
Ik begin een eerste rollenspel vaak door deelnemers van te voren een situatie uit te laten schrijven op de flap, iets dat ze zelf hadden meegemaakt. Vaak gebruik ik daar de STARTT-methode voor zodat ook duidelijk wordt wat ze willen leren. Ze ontstaat er de wil iets te willen leren, gebruikmakend van een werkelijk meegemaakte situatie.
Ik laat de deelnemer de situatie uitleggen aan de groep. Daarna stel ik de vraag: Wie zou je als tegenspeler willen hebben? Die keuzevrijheid geeft een gevoel van controle (ik heb er ook wat over te zeggen, nl met wie ik ga spelen…) en geeft gelijk de binding om er iets mee te gaan doen. Werkt bij mij bijna altijd.
Een keer heel veel weerstand ervaren. Niemand wilde oefenen. Ik heb deze bal teruggekaatst: Jullie brengen lastige situaties in, je wilt er van leren, maar je wilt niet oefenen…Hoe komt dat? En vooral ook: wat verwachten jullie nou van mij? Hoe moet ik hier volgens jullie op reageren. Reactie uit de groep: Nou eh, wijs maar iemand aan dan! Mijn reactie: Is dat werkelijk wat jullie willen? Reactie van iemand uit de groep: Nou, laat maar, dan ga ik wel! Ik heb dit niet overdreven beloond, ben gewoon aan de slag gegaan en toen bleek de bereidheid inmiddels gegroeid.
Geplaatst door: Hilbrand van Dam | 30-10-09 om 12:10
Ik licht de groep uitgebreid voor. Ik leg uit dat de trainingsactrice/acteur gedrag speelt en wat het verschil is met een acteur bij GTST en een trainingsactrice/acteur. Ik leg ook de spelregels uit en maak iedereen verantwoordelijk voor de veiligheid tijdens het spel.
Ik nodig de deelnemers uit om te oefenen met het gedrag van de trainingsactrice/acteur en benadruk dat het niet gaat om goed of fout. De trainingsactrice/acteur betrek ik direct bij de groep door een startoefening. (Afhankelijk van het onderwerp pas ik de oefening aan) Het doel van de startoefening is kennismaken met de trainingsactrice/acteur, de drempel om te spelen te verlagen en een introductie van het onderwerp/thema van de training.
Als trainer hou ik de regie in handen door consequent vast te houden aan mijn structuur en de regels voor begeleiding van het spel.
Geplaatst door: Hajo Loos | 30-10-09 om 03:10
Wat een leuke blog. Ik werk zelf ook veel met groepsoefeningen. Dus als ik theorie uitleg dan laat ik dat vooraf gaan door de acteur eerst gedrag te laten zien waar de theorie over gaat. Ik nodig de deelnemers uit om als groep er iets mee te doen. Dit werkt al heel erg drempelverlagend. Maar ik ben het helemaal met je eens: Ga niet benadrukken dat het spannend is.
Door deze aanpak steeds verder uit te breiden staan voor dat je het weet deelnemers in n op n situaties te spelen met de acteur. Ik vraag ook niet naar 'lastige situaties' in de communicatie. Vaak al tijdens een training krijg je voldoende info van de mensen wat ze lastig vinden in de communicatie. Door dit te benoemen en bijvoorbeeld te vragen er een titel van te maken, worden ze vanzelf enthousiast om hun situatie te gaan spelen.
Ik krijg wekelijks na afloop van deelnemers te horen dat ze heel erg tegenop zagen om met rollenspelen aan de slag te gaan, maar dat ze met die weerstand helemaal niet meer mee bezig zijn geweest omdat het 'zo vanzelf' was gegaan. Ik wil mezelf hier niet mee op de borst slaan, ik geloof inderdaad wel in je opmerking;"Alles wat je aandacht geeft groeit"
Dus zet de weerstand niet in het systeem van je training.
Geplaatst door: Raoul Christen | 30-10-09 om 06:10
Voordat je gaat beginnen als acteur krijg ik over het algemeen de gelegenheid om mij voor te stellen. Ik vertel kort iets over mijzelf. Je ziet dan inderdaad vaak al een paar mensen gelijk met hun armen over elkaar gaan zitten met een blik van: "Ik ga niet met haar spelen".Of opeens moeten er een aantal plassen! Als ik dan uitleg dat ik "Levend lesmateriaal" ben en dat er "met mij geoefend mag worden" en dat "het helemaal niet vreemd is dat het soms anders kan lopen dan je had gedacht", dan breekt het ijs. Vooral de kreet "levend lesmateriaal" doet wonderen! Als dan de eerste geweest is komt de rest vanzelf.
Geplaatst door: Arlette van de Kemp | 31-10-09 om 12:10
Ha Selma,
Je hebt weer een mooie blog gepost!!
Ik merk, in aanvulling op Hajo, dat bv een LSD-oefening als start waarbij ze mij ondervragen, de drempel naar mij toe verlaagt. En ik vertel in de introductie ook dat ik ze vooral uitnodig om gedrag in te zetten dat ze juist normaal niet zullen hanteren, om eens te kijken wat het effect is van nder gedrag. Dat werkt uitnodigend en onderbouwt het 'er is geen goed of fout' nog meer.
Soms is er ook niets mis mee als de trainer een specifieke deelnemer uitnodigt om te starten; Truus, jij hebt een mooie casus, lijkt me een hele mooie om mee te beginnen.
Geplaatst door: Madeleine Fraters | 31-10-09 om 01:10
Ha Selma,
heel herkenbaar. Ik heb vorige week een groot deel van de groep de zaal uitgestuurd omdat niemand wilde oefenen. (uiteraard niet zonder reden; hier lag het pijnpunt van de groep) wel reageren bij de koffiemachine maar niemand wil, in de eigen groep, met de billen bloot. Enfin: het pakte goed uit.
Tips voor werken met jullie toppers:
1. situatie vooraf aanleveren
2. regie methode (zie http://www.selmafoeken.nl)
3. zelf demonstratie geven
4. fouten festival (wie kan het meeste fout doen in 1 rollenspel)
5. obv trap van bekwaamheid: lekker klungelen
Groet Nando Pille http://www.hetkwadraat.nl
Geplaatst door: twitter.com/NandoPille | 02-11-09 om 02:11
@Allen Bedankt voor jullie reacties!
@Hilbrand Ik begrijp uit jouw verhaal dat je deelnemers met elkaar laat oefenen. Dan is de vraag: Wie zou je als tegenspeler willen hebben inderdaad een manier om deelnemers zelf de controle te geven. En daarmee de benodigde veiligheid om te willen oefenen. Slim!
@Hajo @Raoul @Madeleine Het is ook mijn ervaring dat een startoefening een ideale manier is om de groep aan het werken met een acteur te laten wennen. Een oefening waarbij je iedereen mee laat doen, maar waarbij mensen nog even lekker veilig op hun eigen plek mogen blijven zetten. De LSD oefening (zie ook http://www.selmafoeken.nl/2006/07/oefening_luiste.html) is een oefening die daarvoor vaak gebruikt wordt.
@Hajo Duidelijk uitleggen wat de acteur precies komt doen en een heldere consequente structuur dragen volgens mij ook bij aan veiligheid: de voorwaarde om goed te kunnen oefenen.
@Raoul Wat een goed en leuk idee om een titel te verzinnen voor de situatie die je wilt oefenen. Dan ligt de focus niet op die lastige situatie, maar bij de titel. Een titel die ze zelf verzonnen hebben en waardoor ze er dus meer binding mee hebben. Bedankt voor de tip! Ga ik ook gebruiken.
@Raoul En herkenbaar dat mensen er eerst tegenop zien en dan aan het einde zeggen: Heb er zoveel aan gehad! Als je dat compliment krijgt, heb je het volgens mij goed gedaan!
@Arlette en @Madeleine Volgens mij is het een voorwaarde dat wij onszelf voorstellen voordat we met de groep gaan werken. Dat betekent dus dat we zelf ook een enorm veel invloed hebben op hoe het loopt. Want niet alleen de trainer, ook wij als acteur kunnen natuurlijk enorm veel weerstand oproepen! Het levend lesmateriaal of levendoefenmateriaal (die gebruik ik vaak) doen het inderdaad goed! En net als jullie Madeleine en Arlette probeer ik de focus op oefenen te leggen. Dus ga gewoon eens dingen uitproberen en kijk wat het effect is. Doe gewoon eens iets anders, hier kun je lekker dingen uitproberen.
@Madeleine En ik herken het ook wel als je schrijft dat deelnemers het soms ook helemaal niet erg vinden als je iemand aanwijst (Hilbrand schreef dat ook al). Ze willen vaak eigenlijk wel gewoon oefenen, maar die stap om te zeggen: Ik ga wel kan soms net even te groot zijn. En dan is het lekker als iemand anders even voor je beslist.
@Nando Provoceren kan soms ook een goede manier zijn. En bij sommige groepen is dat net even nodig. Het regiemodel vind ik ook altijd een hele goede manier om een groep aan het werken met de trainingsacteur te laten wennen. En een manier waarop toch iedereen aktief is. En bedankt voor de tip voor het foutenfestival. Die is inderdaad ook altijd heel leuk om te doen!
Geplaatst door: Selma Foeken | 03-11-09 om 10:11