Blog

De Harvard-psycholoog Daniel Simons heeft samen met zijn collega’s een onderzoek naar de psychologie van de waarneming gedaan.

Daarvoor maakten zij een filmpje waarin twee basketbal teams een bal naar elkaar overgooien. Een team draagt zwarte T-shirts, het andere team witte T-shirts.

Halverwege het filmpje komt er een man in een berenpak in beeld lopen, gaat tussen de basketballers staan, doet de moonwalk en verdwijnt weer uit beeld.

Aan de kijkers van de film wordt gevraagd te tellen hoe vaak het witte team de bal overgooit. Als aan het einde van de film aan hen wordt gevraagd: “Heb je de beer gezien?”, is de verbazing groot.

Vrijwel niemand heeft de beer namelijk gezien!

Probeer dit filmpje maar eens uit in je training. Je zult zien, vrijwel niet merkt de beer op. Je kunt het filmpje hier vinden: Let op! Doe de concentratietest.

Waarom zien we de voor de hand liggende dingen zo vaak over het hoofd? In zijn boek ‘Zie jij de gorilla?‘ legt Richard Wiseman uit hoe dat komt.

De menselijke geest is vaak heel goed in te zien wat hij wil zien. Heb je honger, dan ben je ingesteld op voedsel. Ga maar eens boodschappen doen als je trek hebt! Je komt met veel meer etenswaren thuis dan wanneer je geen trek hebt. Of als je net een nieuwe auto gekocht hebt, dan blijken er ineens wel heel van diezelfde auto’s rond te rijden!

Het probleem is dat je geest zo gericht kan zijn op iets, dat hij voor de hand liggende, maar onverwachte andere dingen volkomen over het hoofd ziet. Zoals in het filmpje met de beer. De geest is zo bezig met tellen en zo gefocust op het witte team, dat de beer niet gezien wordt.

Je zou ook kunnen zeggen: de opdracht die je krijgt (tellen), bepaalt het kader van waaruit je kijkt. En dat maakt dat je de beer niet ziet.

Zo werkt het ook met raadsels.  Neem bijvoorbeeld dit raadsel:

Het Rode Huis staat links.
Het Blauwe Huis staat rechts.
Waar staat het Witte Huis?

En? Wat is jouw antwoord?

Toen ik dit raadsel voor de eerste keer hoorde was mijn antwoord: “Je hebt niets over een wit huis gezegd, dus dat kan ik niet weten!”. En vond mezelf daarmee ontzettend slim. Ik was er mooi niet ingetrapt!

Maar dat was ik wel. Want het antwoord is: In Washington. Want daar staat het Witte Huis.

Natuurlijk, iedereen weet dat het Witte Huis in Washington staat. Toch komt niemand bij dit raadsel op het goede antwoord.

Simpelweg doordat we op het verkeerde been zijn gezet door de niet relevante vermelding van het rode en het blauwe huis. Alleen weten wij niet dat dat niet relevant is!

Sterker nog, die informatie bepaalt het kader van waaruit wij het antwoord naar de vraag zoeken.

‘Je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt.’
Einstein

Kortom, met raadsels kun je de deelnemers in je training laten ervaren dat je de dingen vanuit verschillende kaders kunt bekijken. En dat je vaak een ander kader nodig hebt om het raadsel op te kunnen lossen.

Wat is jouw ervaring met het gebruik van raadsels in je training? En op welke manier zet jij ze in? Ik hoor het graag!

photo credit: takomabibelot

 

Gerelateerde artikelen:

• Raadsel: de Taxi Chauffeur