Samen met Paul Devilee van Acteursbureau Kapok heb ik de afgelopen maanden studente Karianne Henkel begeleid. Karianne onderzocht voor haar afstuderen aan de Hogeschool van Leeuwarden de geschiedenis van het vak trainingsacteren.
Inmiddels is haar scriptie ingeleverd en is het resultaat bekend: ze is geslaagd! (uiteraard 
).
Voor haar onderzoek heeft Karianne met allerlei mensen uit het vak gesproken en dat leverde niet alleen heel veel interessante informatie, maar ook prachtige anekdotes op. Het is echt geweldig om te lezen hoe het vak zich de afgelopen 35 jaar ontwikkeld heeft tot wat het nu is.
Momenteel zijn Paul, Karianne en ik druk bezig om te onderzoeken of we van de informatie uit de scriptie een boekje kunnen maken en dat ook kunnen gaan uitgeven. Dan kan iedereen lezen hoe het vak zicht ontwikkeld heeft.
In dit artikel vind je alvast een hele korte samenvatting van 35 jaar trainingsacteren.
35 jaar trainingsacteren
Ongeveer 35 jaar geleden (de precieze datum is niet bekend) werden er in Nederland voor de allereerste keer acteurs in trainingen ingezet. Dat gebeurde bij de politieopleiding.
Deze eerste periode was een periode van pionieren. Eigenlijk ‘deed iedereen maar wat’. Een acteur in een training was een nieuw fenomeen. Zowel voor deelnemers, trainers als voor acteurs.
Voor acteurs was het eigenlijk ‘not done’ om voor de politie te werken. Collega acteurs zagen het als heulen met de vijand. Het kwam zelfs regelmatig voor dat een acteur van het rollenspel gebruik maakte om zijn weerzin tegen de politie te uiten.
Hierdoor ontstond het beeld bij deelnemers dat de acteurs in trainingen vooral bedoeld waren om het hen moeilijk te maken. Zij zagen de acteurs als tegenstanders.
Ook de samenwerking tussen trainer en acteur was nieuw. Afspraken over de samenwerking waren er toen nog niet en van feedbackregels hadden acteurs nog nooit gehoord.
In eerste instantie kregen de acteurs een grote rol in de nabespreking. Het gebeurde echter regelmatig dat een acteur werkelijk over van alles en nog wat advies gaf of, erger nog, ook de nabespreking gebruikte om de agent eens even lekker ‘af te zeiken’.
Als reactie hierop volgde een periode waarin veel trainers de acteur helemaal niet meer bij de nabespreking betrokken. De acteur verdween dan naar de gang om zich om te kleden voor het volgende rollenspel.
In 1980 ontstond het allereerste acteursbureau: Bureau Wittenburg. In de jaren daarna kwamen er meer acteursbureaus en werden acteurs ook steeds vaker in andere trainingen ingezet.
In deze periode ontstond ook het besef dat de acteur zich dienstbaar dient op te stellen aan het leerproces van de deelnemer. En dat het spelen van een ‘mooie scene’ in een training minder belangrijk was.
Het vak van trainingsacteur kreeg dus steeds meer vorm. Zeker toen in de jaren ’90 de rolverdeling tussen trainer en trainingsacteur steeds duidelijker werd: De trainingsacteur geeft aan wat het effect van het gedrag van de deelnemer is. De trainer legt de koppeling met de theorie.
Ook deden de feedbackregels in deze periode zijn intrede. En werd er van de trainingsacteur steeds vaker verwacht dat hij ook kennis had van de modellen die in trainingen worden gebruikt.
Niet alleen werd steeds duidelijker over welke vaardigheden een trainingsacteur moet beschikken, ook ontstonden de eerste opleidingen tot trainingsacteur. Het werd steeds meer een echt vak!
In de jaren daarna ontwikkelde het vak zich verder en tegenwoordig zijn trainingsacteurs als professionals niet meer weg te denken uit ‘trainersland’.
Zelf ben ik heel erg benieuwd hoe de toekomst van het vak eruit zal gaan zien. Gaan we rollenspelen via Skype doen? Wordt een trainingsacteur een vast onderdeel van Blended Learning? En wat betekent breinleren voor het trainingsacteren?
Wat denk jij? Ik ben heel erg benieuwd naar je reactie! Die kun je hieronder geven. Of praat mee over de toekomst van het vak op het Trainersevent 2012.
Ik krijg van trainers vaak de vraag: wat voor observatie opdrachten kan ik de overige deelnemers tijdens het rollenspel geven?