Al eerder schreef ik dat Toolbox voor trainingsacteurs hét boek voor trainingsacteurs is.
Maar ook voor trainers is dit een boek dat je in je boekenkast moet hebben staan.
Sinds kort is de 3e herziene druk uit. In deze nieuwe editie vind je nog meer werkvormen met trainingsacteurs, nog meer theorie-ondersteunende oefeningen en nog meer energizers.
Dus mocht je dit boek nog niet hebben (hoe is het mogelijk 
), ik zeg: aanschaffen.
Om dit te voorkomen geven veel trainers de groep observatie opdrachten. Iedere deelnemer krijgt dan een onderdeel waar hij feedback op moet geven.
Het voordeel hiervan is dat iedere deelnemer precies weet waar hij op moet letten tijdens het rollenspel. Dit verhoogt niet alleen de betrokkenheid van de deelnemers die kijken, het zorgt er ook voor dat zij veel gerichter feedback kunnen geven.
Stop alle namen van de deelnemers in een hoge hoed. Laat iedereen een naam trekken. Uiteraard kunnen deelnemers zichzelf niet trekken.
De naam van degene die een deelnemer heeft getrokken, is degene waar hij na afloop van een rollenspel feedback aan gaat geven.
Om te voorkomen dat deelnemers algemene feedback geven, geef je hen een observatie opdracht. Jij geeft aan waar feedback op gegeven gaat worden.
Wat je ook kunt doen, is dat iedere deelnemer op zijn lootje niet alleen zijn naam, maar ook een ‘verlanglijstje’ zet. Hij geeft dus zélf aan waar hij graag feedback op wil.
Het is belangrijk om een goede instructie te geven over hoe zo’n ‘verlanglijstje’ eruit moet zien. Vertel je deelnemers dat ze zo concreet mogelijk moeten zijn.
Stel een deelnemer schrijft op zijn lootje: ik wil tijdens het rollenspel klantvriendelijk zijn. Dan is het voor degene die hem getrokken heeft nog niet duidelijk waar hij precies feedback op wil. Want hoe ziet klantvriendelijk er voor deze deelnemer uit?
Vraag hun dus concreet gedrag te benoemen. Bijvoorbeeld: ik wil graag open vragen stellen. Of: ik wil begrip tonen voor de situatie van de klant. Hierdoor weet de observant precies waar hij feedback op moet geven.
Wil je zeker weten dat alle ‘verlanglijstjes’ van goede kwaliteit zijn? Laat iedereen dan zijn lijstje voorlezen voor hij dat in de hoge hoed stopt. Is niet duidelijk waar de betreffende deelnemer precies feedback op wil, dan kun je vragen of hij zijn ‘verlanglijstje’ verduidelijkt.
Je kunt ook voorafgaand aan de training de lootjes al trekken. Dit kan digitaal, bijvoorbeeld via www.lootjestrekken.nl. Ook hier kunnen deelnemers een verlanglijstje invullen.
Het voordeel van digitaal lootjes trekken is dat je (anoniem) kunt mailen met degene die je getrokken hebt. Dus is het verlanglijstje niet duidelijk, dan kan degene die het lootje heeft getrokken vragen stellen ter verduidelijking.
Hierdoor maak je beide deelnemers verantwoordelijk voor de kwaliteit van het verlanglijstje. Daarnaast komen ze beiden goed voorbereid naar je training en kun je direct met de rollenspelen beginnen.
Wil je helemaal in de Sinterklaasstemming blijven: vraag de deelnemers dan de feedback op rijm te geven!
Ik ben benieuwd wat je van deze werkvorm vindt! En of je misschien zelf ook leuke werkvormen voor de nabespreking van een rollenspel kent. Ik lees graag je reactie!
(en wil je zelf leren hoe je werkvormen maakt, kom dan op 10 & 11 februari 2012 naar de Werkvormen Tweedaagse. Let op: Vanaf 1 december gaat de prijs omhoog).
Vond je dit een interessant artikel? Abonneer je dan op mijn gratis nieuwsbrief.
Je ontvangt iedere twee weken GRATIS een artikel met leuke werkvormen, tips over trainingsacteren en rollenspelen en tips over hoe je het leerrendement van je training verhoogt.
photo credit: LordFerguson
Ben je trainingsacteur of werk je als trainer regelmatig samen met een trainingsacteur? Dan kan ik je de waaier Dynamisch Trainen aanraden.
In deze handzame waaier vind je oefeningen om deelnemers theoretische modellen te laten ervaren.
Er is gekozen voor de 24 meest gebruikte theorieën en modellen. Denk aan: LSD, Kernkwadranten van Ofman, RET, Transactionele Analyse, SMART, STAR, LIFO, etc.
Voor iedere theorie/model is er een oefening. In alle gevallen gaat het om oefeningen waarin met een acteur gewerkt wordt.
De schrijvers gaan er vanuit dat je de modellen/theorieën kent. Hierover vind je dus geen uitgebreide uitleg in de waaier.
Dynamisch Trainen is geschreven door Roland Verheugd, Rik Luijmes en Paul Devilee.
Als trainer wil je deelnemers laten leren door ervaren. En daarom maak je gebruik van werkvormen in je training.
Je hebt ongetwijfeld, net als ik, je favoriete werkvormen. Want je hebt hem zo goed in de vingers, hij werkt zo goed, of hij is gewoon ontzettend leuk.
Maar soms wil je ook wel eens wat anders. Je raakt uitgekeken op de werkvorm. Of je hebt een groep die de werkvorm al kent. Of je gebruikt een theorie waar je geen werkvorm bij hebt. Dus ga je op zoek naar nieuwe werkvormen.
Waar ga jij dan zoeken?
Vraag collega trainers welke werkvormen zij gebruiken. Want ook zij zullen ongetwijfeld een ‘werkvormen-verzameling’ hebben.
Heb je geen directe collega’s (omdat je zelfstandig/freelance trainer bent), stel deze vraag dan online. Dit kun je bijvoorbeeld doen in de Dutch Training Professionals groep op LinkedIn.
In deze groep is de meest voorkomende vraag:
“Wie weet er nog een leuke werkvorm voor… “
(en vul op de … een willekeurig onderwerp in).
Het leuke aan deze groep is dat er heel veel op gereageerd wordt! Je krijgt dus negen van de tien keer antwoord.
Er zijn in deze groep al heel veel leuke werkvormen voorbij gekomen. Ben je benieuwd welke dat allemaal zijn? Dan hoef je niet alle discussies langs te gaan.
Bas van Riet, de beheerder van deze groep, heeft alle vragen gebundeld en er een aparte website van gemaakt. Dus zoek je een leuke werkvorm, kijk dan ook eens op http://www.dutchtrainingprofessionals.nl/favoriete-werkvormen
En staat daar niets tussen, start dan zelf een discussie en vraag of je collega’s een werkvorm weten.
Er zijn boeken vol met energizers en werkvormen geschreven. Dit zijn mijn drie favoriete boeken:
1. Toolbox voor trainingsacteurs
In dit boek vind je maar liefst 45 variaties op de oer-vorm (het ‘ouderwetse’ rollenspel), 29 theorie-ondersteunende oefeningen en 19 energizers.
2. Het Groot Werkvormen Boek
Dit boek is al meer dan 10.000 keer verkocht en dat is niet voor niets. Zoals de naam al doet vermoeden staat dit boek boordevol werkvormen: 120 in totaal.
De werkvormen zijn onderverdeeld in de verschillende doelstellingen die een werkvorm kan hebben. Denk aan: kennismaken, informeren, beslissen, vaardigheiden oefenen, etc.
3. Warming-ups & Energizers
Een boek boordevol oefeningen om een groep in beweging te krijgen.
De oefeningen zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals: kennismaking, leiderschap, teambuilding, fysieke energizers, etc. en worden kort en bondig beschreven.
Mijn favoriete werkvormenwebsite is werkvormen.info. Op deze website zijn heel veel werkvormen te vinden.
Het is niet alleen een erg overzichtelijke website, er is ook een hele handige zoekfunctie. Je kunt bijvoorbeeld zoeken op categorie, groepsgrootte, thema of tijd.
Naast werkvormen.info zijn er nog ontzettend veel andere websites waar je werkvormen kunt vinden.
Een overzicht van al deze websites, vind je hier: http://werkvormen.posterous.com/ (schrik niet, het is echt een enorme lijst! 
).
Wil je echt zeker weten dat een werkvorm passend is voor de groep waarmee je werkt? En het inzicht geeft dat jij wilt bereiken? Dan kun je de werkvorm natuurlijk het beste zelf maken.
Maar hoe doe je dat? Hoe maak je een werkvorm op maat? Dat kan ik je leren! Tijdens de Werkvormen Tweedaagse op 10 & 11 februari 2012. Kijk voor meer informatie op: http://www.werkvormentweedaagse.nl. (Wil je meedoen? Wacht dan niet te lang met aanmelden! Er zijn slechts 20 plekken beschikbaar en tot 15 november is er een zeer aantrekkelijke vroegboekregeling).
Waar vind jij je werkvormen? Of maak jij ze ook zelf? Ik lees graag je reactie!
Vond je dit een interessant artikel? Abonneer je dan op mijn gratis nieuwsbrief.
Je ontvangt iedere twee weken GRATIS een artikel met leuke werkvormen, tips over trainingsacteren en rollenspelen en tips over hoe je het leerrendement van je training verhoogt.
photo credit: Veronique Debord
Vaak ligt de nadruk in een training op hoe het wél moet. Zowel tijdens de behandeling van de theorie als in het rollenspel.
Uit onderzoek blijkt echter dat mensen vooral leren van foute voorbeelden. Wanneer mensen een fout voorbeeld zien, gaan zij namelijk voor zichzelf bedenken wat zij in die situatie zouden doen.
Al eerder schreef ik hier een artikel over: Wat is de beste manier om te leren?
Dit betekent dus dat het goed is om in je training ook foute voorbeelden te laten zien. Een werkvorm die je hiervoor kunt gebruiken is het ‘Recept voor maximale ellende’.
Verdeel de groep in twee of drie kleinere groepen (van 4-6 personen) en laat hen een gesprek voorbereiden.
Geef hen de instructie om dit gesprek zo fout mogelijk te laten verlopen. Ze mogen daarbij helemaal los gaan!
Bijvoorbeeld: Een klant komt aan de balie met een klacht. In plaats dat je de klacht zo goed mogelijk afhandelt, probeer je de klant zo snel mogelijk over de rooie te krijgen. Alles wat je weleens tegen een klant hebt willen roepen of zeggen, of wat je weleens hebt gedacht mag je nu in de praktijk brengen.
Geef de teams 1 minuut voorbereidingstijd en 1 minuut om te kiezen wie van hun team het gesprek gaat voeren. Wanneer de twee minuten om zijn, laat je een van de teams beginnen.
De trainingsacteur speelt in dit voorbeeld de klant en zal vooral met ongeloof en verbazing reageren. Hij wordt dus niet heel kwaad (want dan is de lol er snel af). Het is juist verbijstering die hij laat zien (en die wordt steeds groter).
Na een minuut of twee leg je het gesprek stil. Daarna laat je de andere teams het gesprek met de trainingsacteur voeren. De uitdaging voor hen is natuurlijk om het nog erger te maken!
Je kunt eventueel een winnaar bepalen: wie kreeg de klant het meest op de kast?
Na afloop kun je als trainer met de groep in gesprek gaan over wat er allemaal fout ging. Aan de hand van wat er fout ging, kun je vervolgens met de groep bespreken hoe het dan wel moet: de theorie.
Kortom, deze werkvorm is een ideale manier om de theorie op een levendige wijze met je deelnemers te bespreken. Door de eigen inbreng is de betrokkenheid hoog en hoef je als trainer veel minder uit te leggen.
Heb jij deze werkvorm wel eens in je training toegepast? Of ken je andere leuke werkvormen aan de hand waarvan jij de theorie bespreekt? Ik hoor graag je reactie!
photo credit: US Army Africa
Vond je dit een interessant artikel? Abonneer je dan op mijn gratis nieuwsbrief.
Je ontvangt iedere twee weken GRATIS een artikel met leuke werkvormen, tips over trainingsacteren en rollenspelen en tips over hoe je het leerrendement van je training verhoogt.
Andere werkvormen met trainingsacteurs
Deze energizer is goed te gebruiken in groepen waar deelnemers het moeilijk vinden om contact te maken. Daarnaast is het een leuke concentratie oefening.
Alle deelnemers staan in een kring. Vraag één van de deelnemers te beginnen. Deze deelnemer (A) zoekt oogcontact met een andere deelnemer (B).
Wanneer er oogcontact is, zegt B “ja” en zoekt vervolgens oogcontact met iemand anders (C). Etc.
Loopt dit soepel en maken de deelnemers ook daadwerkelijk oogcontact met elkaar, dan kun je de oefening uitbreiden:
Wanneer deelnemer B “ja” zegt (en er dus oogcontact met A is), loopt deelnemer A naar de plek van B. Dit betekent dat B dus op zoek moet naar een nieuwe plek. Hij maakt daarom oogcontact met een andere deelnemer (C) en loopt naar de plek van C zodra C “ja” heeft gezegd. Etc.
Voor gevorderden kun je deze oefening nog weer verder uitbreiden door het “ja” zeggen achterwege te laten. Zodra deelnemer A oogcontact heeft gemaakt loopt hij naar de plek van B. Het moet dan dus heel duidelijk zijn dat er ook daadwerkelijk oogcontact is.
Deze energizer is een leuke fysieke oefening die je bijvoorbeeld kunt doen als de groep energie kan gebruiken. Bijvoorbeeld na de lunch.
De deelnemers zitten op stoelen in een kring. Een van de deelnemers, de kapitein, staat in het midden van de kring.
Als hij roept:
De kapitein probeert tussen de commando’s door een stoel te bemachtigen. Lukt hem dit, dan is degene zonder stoel de nieuwe kapitein.
Deze energizer gaat over het kopiëren van andermans gedrag. Daarvoor moeten deelnemers dus goed observeren. Ik merk dat ze vaak wel wat schroom moeten overwinnen, veel deelnemers vinden dit een spannende oefening.
Een van de deelnemers loopt voorop en loopt kris kras door de ruimte. De andere deelnemers volgen hem. De deelnemers vormen dus samen een lange sliert.
De voorste deelnemer maakt een bepaalde beweging en een bepaald geluid. Dat mag werkelijk alles zijn. De voorste deelnemer bepaalt, de andere deelnemers doen hem na. Heeft de groep de voorste deelnemer een paar keer nagedaan, dan sluit de voorste deelnemer achter aan.
De nieuwe voorste deelnemer maakt nu een nieuwe beweging en een nieuw geluid. Dit doe je tot iedereen een keer vooraan heeft gelopen.
Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen met deze en andere energizers. Welke energizers gebruik jij in je training? Ik hoor ze graag!
Vond je dit een interessant artikel? Abonneer je dan op mijn gratis nieuwsbrief.
Je ontvangt iedere twee weken GRATIS een artikel met leuke werkvormen, tips over trainingsacteren en rollenspelen en tips over hoe je het leerrendement van je training verhoogt.
photo credit: TheTruthAbout…
Een duidelijke instructie geven is niet makkelijk. Dat blijkt wel uit bovenstaand filmpje.
We denken vaak dat we heel helder zijn. En precies aangeven hoe we willen dat iets gebeurt. Dat hoor ik in trainingen deelnemers ook vaak zeggen.
“Maar ik heb het echt heel duidelijk gezegd”. Niet dus.
Een leuke oefening om mensen te laten ervaren hoe moeilijk het is om een goede instructie te geven is deze:
Vraag de deelnemers om de acteur precies te vertellen wat hij moet doen. Dat kan van alles zijn, zoals bijvoorbeeld een poppetje op de flipover tekenen, koffie inschenken of zijn jas aandoen. De acteur zal de instructies letterlijk opvolgen.
De deelnemers zullen exact moeten vertellen hoe hij dat moet doen: pak met je rechterhand de groene stift die op tafel ligt. Haal met je linkerhand de dop eraf. Loop naar de flipover, etc.
Wanneer de instructies niet helemaal duidelijk zijn, geeft de acteur een eigen invulling aan de instructie. Als er bijvoorbeeld gezegd wordt: ga nu naar de flipover, kan hij dat ook kruipend doen. Er is immers niet gezegd dat hij dat lopend moet doen.
Je kunt deze oefening ook in drietallen doen. Laat hierbij één persoon observeren en opschrijven wat voor soort instructies wel werken en welke niet. Deze observaties kun je vervolgens gebruiken in de nabespreking.
Ik ben benieuwd wat je van deze werkvorm vindt! En of je misschien zelf ook leuke varianten op het standaard rollenspel kent. Ik lees graag je reactie.
(en wil je leren hoe je zélf werkvormen maakt, kom dan op 10 & 11 februari 2012 naar de Werkvormen Tweedaagse).
Vond je dit een interessant artikel? Abonneer je dan op mijn gratis nieuwsbrief.
Je ontvangt iedere twee weken GRATIS een artikel met leuke werkvormen, tips over trainingsacteren en rollenspelen en tips over hoe je het leerrendement van je training verhoogt.
Andere werkvormen met trainingsacteurs
Heb je een training met heel veel deelnemers, maar wil je toch dat iedereen een keer met de trainingsacteur oefent? Gebruik dan een carrousel.
Of wil je graag dat je deelnemers verschillende aanpakken van dezelfde situatie zien? Ook dan is de carrousel een goede werkvorm om te gebruiken.
Je begint deze werkvorm door de situatie uit te leggen die geoefend gaat worden. Je geeft achtergrondinformatie over de inhoud van het rollenspel. Bijvoorbeeld: de trainingsacteur is een medewerker die altijd te laat komt. Je gaat haar hierop aanspreken.
Vervolgens kies je twee tot drie deelnemers die gaan oefenen. Een van hen speelt de situatie als eerste, de anderen wachten op de gang.
Na afloop van het eerste rollenspel geef je de deelnemer de tijd om even stoom af te blazen. Je bespreekt echter nog niets na. Daarna laat je de volgende deelnemer binnen die exact hetzelfde rollenspel gaat spelen. Dit doe je tot iedereen geweest is.
Als alle deelnemers zijn geweest, ga je nabespreken. Wanneer je video opnames gemaakt hebt, gebruik je deze bij de nabespreking. Voordeel hiervan is dat ook de deelnemers die op de gang gewacht hebben, kunnen zien wat de anderen gedaan hebben.
Het is belangrijk dat de rollenspellen niet te lang duren. Je moet er aan het eind namelijk meerdere nabespreken. Bovendien blijft bij korte rollenspellen de dynamiek hoog.
Vijf minuten per persoon levert al veel informatie over iemands gedrag op. Dit lijkt kort, maar in de praktijk gebeurt er in een rollenspel van vijf minuten al genoeg om na te bespreken.
Daarnaast is een kort rollenspel voor de mensen die op de gang wachten ook erg prettig. Lang wachten tot ze aan de beurt zijn, kan bij hen de spanning onnodig verhogen.
Het voordeel van deze werkvorm is dat je veel mensen kunt laten oefenen. Daarnaast leren deelnemers van elkaar omdat ze verschillende aanpakken van dezelfde situatie zien. Hierbij is het wel belangrijk om tijdens de nabespreking geen kwaliteitsvergelijking tussen de deelnemers te maken.
Bespreek iedere deelnemer afzonderlijk en laat de acteur per deelnemer vertellen wat het effect van zijn of haar gedrag was.
Wat zijn jouw ervaringen met deze werkvorm? Ik hoor het graag! Klik op reacties en geef je reactie.
Vond je dit een interessant artikel? Abonneer je dan op mijn gratis nieuwsbrief.
Je ontvangt iedere twee weken GRATIS een artikel met leuke werkvormen, tips over trainingsacteren en rollenspelen en tips over hoe je het leerrendement van je training verhoogt.
Andere werkvormen met trainingsacteurs
Ken je die situatie waarin de deelnemers van je training onderuitgezakt in hun stoel hangen en je wazig aan zitten te kijken? Je hebt het idee dat ze vol zitten en geen nieuwe informatie meer kunnen opnemen.
Of de situatie (vaak na die lekkere lunch) waarin de energie van de groep laag is. Er komt weinig tot geen respons uit de groep en ze zijn niet in beweging te krijgen.
Herkenbaar?
In zulk soort situaties is het handig om als trainer even iets heel anders te doen. Even geen theorie of het volgende rollenspel, maar een oefening om de groep weer wakker te schudden en nieuwe energie in te blazen: een energizer.
Als trainer is het altijd handig als je een aantal van deze energizers kent. Daarom in dit artikel drie energizers die je direct in je training kunt toepassen.
Laat de groep in twee rijen tegenover elkaar staan. Rij 1 kijkt 30 seconden naar rij 2. Daarna draait iedereen in rij 1 zich om.
Rij 2 verandert vervolgens drie dingen aan zijn uiterlijk (veters los, ketting af, mouwen opstropen, etc). Als iedereen drie dingen veranderd heeft, draait rij 1 zich weer om en moet raden wat er bij degene die tegenover hen staat veranderd is.
Daarna draai je de rollen om. Eventueel nog een keer doen met vijf dingen veranderen.
Ik heb gemerkt dat veel mensen dit een leuke oefening vinden. Vooral om het de ander zo moeilijk mogelijk te maken. Ook bij jongeren doet deze oefening het altijd erg goed.
Je verdeelt de groep in tweetallen. Van elk tweetal doet er eentje de ogen dicht (of een blinddoek om). Je geeft vervolgens aan dat de ziende verantwoordelijk is voor de blinde en dat hem niets mag overkomen.
Vervolgens krijgt de ziende de opdracht de blinde door de ruimte leiden. In eerste instantie door de hand van de ander vast te houden.
Wanneer dit goed gaat, kun je de opdracht geven om het spannender te maken (varieer bijvoorbeeld eens in tempo). Nog een stapje uitdagender is het om elkaars handen los te laten. Wissel na verloop van tijd van rol.
Bij de nabespreking kun je zaken bespreken als: Hoe was het om te doen? Welke rol vond je makkelijker? Hoe was het om de verantwoordelijk voor een ander te hebben? Kon je je volledig aan de ander overgeven? Hoe was het om de handen los te laten? Welke risicos hebben jullie genomen?
De hele groep loopt door de ruimte. Kris kras door elkaar. Zonder dat afgesproken is wanneer, staat de hele groep in n keer stil. Vervolgens gaat de hele groep tegelijk weer lopen.
Deze oefening vraagt een grote concentratie van de groep. Iedereen moet continu op elkaar letten. In het begin zal het moeilijk zijn tegelijk stil te staan, maar na enige tijd gaat dit steeds beter.
Lukt het de groep goed om dit te doen, dan kun je het moeilijker maken door verschillende loopjes in te voeren. Bijvoorbeeld huppelen, gewoon lopen en achteruit lopen. Ook nu moet steeds iedereen hetzelfde doen en op hetzelfde moment van loopje wisselen.
Ik ben benieuwd wat je van deze energizers vindt! Ken je zelf nog leuke energizers of heb je aanvullingen op deze drie? Ik lees graag je reactie.
(en wil je leren hoe je zélf werkvormen maakt, kom dan op 10 & 11 februari 2012 naar de Werkvormen Tweedaagse).
Vond je dit een interessant artikel? Abonneer je dan op mijn gratis nieuwsbrief en ontvang iedere twee weken een artikel met leuke werkvormen, tips over trainingsacteren en over en rollenspelen.
Of bestel mijn GRATIS E-book ’12 werkvormen voor in je training’
photo credit: Mario Spann
Regelmatig vraagt een trainer mij of ik nog een leuke oefening weet om met de groep te doen. Een energizer voor bijvoorbeeld na de lunch. Doordat ik aan theatersport doe, weet ik er genoeg. Vaak gebruik ik gewoon een oefening die ik zelf tijdens een theatersportles heb gehad.
Doe je nou niet aan theatersport of ken je gewoon niet zoveel oefeningen, dan kan ik je het boek Theater vanuit het niets
aanraden. In dit boek over improvisatietheater van André Besseling staan veel leuke oefeningen die je met een groep kunt doen.
Een van deze oefeningen is bijvoorbeeld stilstaan.
Dit is een oefening die een hoge concentratie van de groep vraagt. De hele groep loopt door de zaal. Zonder dat is afgesproken wanneer of dat er een teken wordt gegeven, staat de hele groep tegelijk stil. Daarna komt de hele groep tegelijk weer in beweging. Dit proces wordt net zolang herhaald totdat de groep daadwerkelijk als één groep tegelijk kan stilstaan en weer kan bewegen.
Aan deze oefening moest ik direct denken toen ik onderstaand filmpje zag. Zie wat er gebeurt als een paar honderd mensen tegelijk stil gaan staan op Grand Central Station in New York:
Kijk dan bij de categorie boeken.
